Cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm ,trước được phong là Đại Học Sĩ ,Sau được phong tước là : Trình Tuyền Hầu ,rồi dần dần thăng lên Lại Bộ Thượng Thư Thái Phó Trình Quốc Công .Cụ mất ngày 28/11/năm Ất Dậu (1585) ,thọ 95 tuổi .

Cụ Trạnhg Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm ,ngoài việc dùng thi ca ngâm vịnh làm thú tiêu khiển .Cụ còn muốn dùng văn chương để giáo hóa người đời ,truyền bá những tư tưởng Đạo Đức ,giác ngộ dân chúng ,vì trước mắt hoàn cảnh đất nước thật điêu tàn .Chiến tranh nồi da xáo thịt chém giết nhau vì quyền lợi riêng tư,không còn biết Đạo đức nhơn nghĩa .Cụ đã thực hành chủ trương ,” Văn dĩ tải Đạo”của Thánh Hiền.Cụ có viết một tập thơ chữ Hán gọi là “Bạch Vân Am Thi Tập “ Tập thơ nầy gồm hàng ngàn bài thơ vịnh cảnh ,tả tình ,hiện đã bị thất lạc gần hết.
Về Thơ nôm ,Cụ có viết tập “ Bạch Vân Quốc Ngữ Thi Tập” Gồm nhiều bài thơ Đường luật Cổ Phong với những Chủ đề như sau:

- Thú ẩn cư ,an nhàn tự tại .
- Than trách đời ,nhân tình thế thái .
- Khuyên răn người đời .

Ngoài ra ,Cụ Trạng Trình còn lưu truyền lại cho con cháu một quyển Sấm Ký trường thiên ,mà con cháu cụ sau nầy chép vào Cuốn Bạch Vân Gia Phả Bí Truyền Tập gọi là SẤM TRẠNG TRÌNH .Sau đây xin chép lại vài bài thi tiêu biểu trong cuốn Bạch Vân Quốc Ngữ Thi Tập :

THÚ THÔN CƯ

Một mai ,một cuốc ,một cần câu
Thơ thẩn mặc ai vui thú nào ,
Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ,
Người khôn ,người đến chốn lao xao .
Thu ăn măng trúc , Đông ăn giá ,
Xuân tắm hồ sen ,Hạ tắm ao.
Rượu đến gốc cây ta sẽ nhấp ,
Nhìn xem phú quí tựa chiêm bao .

THẾ GIAN BIẾN ĐỔI

Thế gian biến đổi Vũng nên đồi ,
Mặn lạt chua cay lẩn ngọt bùi ,
Còn bạc còn tiền còn đệ tử.
Hết cơm hết gạo hết Ông Tôi .
Xưa nay vẩn trọng người chân thực ,
Ai nấy nào ưa kẽ đãi bôi ,
Ở Thế mới hay người thế bạc ,
Giàu thì tìm đến ,khó tìm lui.

CỦA NẶNG HƠN NGƯỜI

Đời nầy nhân nghĩa tợ vàng mười ,
Có của thì hơn hết mọi lời .
Trước đến tay không nào thiết hỏi ,
Sau vào gánh nặng lại vui cười .
Anh anh ,chú chú mừng hơ hải
Rượu rượu ,chè chè thết tã tơi .
Người của lấy cân ta sẽ nhắc ,
Mới hay rằng của nặng hơn người .

Sau đây xin trích vài đoạn trong Sấm Trạng Trình :

CẢM ĐỀ

Thanh nhàn vô sự là Tiên,
Năm hồ phong nguyệt nỗi Thuyền buông chơi .
Cơ Tạo hóa phép đổi dời ,
Đầu non mây khói tỏa .
Mặt nước cánh buồm trôi .
Huơu Tần mặc kệ ai xua đuổi ,
Lầu Hán Trăng lên ngẫm mệnh Trời.
Tuổi già thua kém bạn ,
Văn chương gởi lại đời .
Dở hay nên tự lòng người cả .
Nghiên bút soi hoa chép mấy lời .
Bí truyền cho con cháu .
Dành Hậu thế xem chơi …

SẤM KÝ

Nước Nam từ họ Hồng Bàng ,
Biển dâu cuộc thế gian san đổi dời .
Từ Đinh Lê Lý Trần thuở trước .
Đã bao đời ngôi nước đổi thay .
Núi sông Thiên định an bày ,
Đồ thơ mấy quyển xem nay mới rành .
……………………………………
Kìa kìa gió thổi lá rung cây ,
Rung Bắc ,rung Nam , Đông tới Tây .
Tan tác kiến kiều an đất nước ,
Xác xơ cổ thụ sạch am mây .
Lâm giang nổi sóng mù thao cát .
Hưng địa tràn dâng hóa nước đầy .
Một ngựa một yên ai sùng bái ,
Nhắn con nhà Vỉnh Bảo cho hay .
Tiền ma bạc quỉ trao tay .
Đồ môn Nghệ Thái dẩy đầy can qua ,
Giữa năm hai bảy mười ba .
Lữa đâu mà đốt tám gà trên mây .
………………………………….
Cửu cửu Càn Khôn dĩ định .
Thanh Minh thời tiết chưa tàn ,
Trực đáo dương đầu mã vĩ.
Hồ binh bát vạn nhập Tràng An .
Nực cười những kẽ bàng quan ,
Cờ tan lại muốn toan đường đá xe.
…………………………………..
Long vĩ xà đầu khởi chiến chinh ,
Can qua xứ xứ khởi đau binh .
Mã đề dương cước anh hùng tận.
Thân dậu niên lai kiến Thái bình .
…………………………………..
Thần kinh Thái Ất suy ra ,
Để dành con cháu đem ra nghiệm bàn .
Ngày thường xem thấy quyển vàng .
Của riêng bảo Ngọc để tàng xem chơi .
Bởi Thái Ất thấy lạ đời ,
Ấy Thuở Sấm Trời vô giá thập phân .
Phú quí hồng trần mộng ,
Bần cùng Bạch phát sinh .
Hoa Thôn đa khuyển phệ.
Mục giả dục nhơn canh.
Bắc hữu Ngọc Bích Thành .
Phân phân tùng bách khởi.
Nhiễu nhiễu xuất đong chinh .
‘Bảo giang Thiên Tử xuất ,
Bất chiến tự nhiên thành .
………………………….
Cơ Tạo Hóa phép màu khôn tỏ.
Cuộc tàn rồi mới rỏ thấp cao .
Thấy Sấm từ đây chép vào ,
Một mảy tơ hào chẳng dám sai ngoa .

Trong thời ĐĐTKPĐ Cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm Thánh danh là Thanh Sơn Đạo Sĩ ,thường giáng cơ dạy Đạo nơi Hội Thánh Ngoại Gíáo tại Kim Biên (Nam Vang). Sau đây,xin chép ra 2 bài Thánh Giáo quan trọng :

Phò loan :Giám Đạo Lợi ,Hữu Phan Quân ,Bùi Ái Thoại.
Báo Ân Đường (Nam Vang) Đêm 13/8/Bính Thân (DL 17/9/1956)

THANH SƠN ĐẠO SĨ

Bần Đạo xin chào Hộ Pháp ,Bảo Đạo ,và Chư Hiền Nam Nữ .

Thắm thoát nền Đại Đạo khai nơi Tần Quốc 30 năm ,Ngày ấy chính Chí Tôn sai Hộ Pháp gieo hột Thánh cốc .Từ ấy những nay thì các tay chấp Chánh Đạo Quyền nơi nầy không tô bồi thêm,trái lại làm cho phân chia tâm lý .Cớ ấy vì chổ ham quyền trọng vị .Các Chức Sắc Thiên Phong lảnh Thiên mạng nơi mình không làm phận sự ,ngôi thì ham .quyền thì muốn ,mà hành động cho xứng lại không .Thữ hỏi họ vưng Thiên mạng đến để làm gì kia chớ?
Họ phải cho xứng phận là anh ,Thầy, để gần gủi nhơn sanh ,chia việc đau ,an ủi điều khổ
. Hôm nay Hộ Pháp đã đến thì cả Chức Sắc Thiên phong phải ráng thiệt thi quyền của mình ,hư thì bỏ ,nên thì để ,rửa rái thánh Thể Đức Chí Tôn cho nên hình .Vậy khá liệu lấy.Có Quyền Giáo Tông đến .Thăng .


HT Nguyễn Văn Hồng.